Veel mensen met Post-Covid, ME en het aanhoudende vermoeidheidssyndroom merken dat hun klachten erger worden na fysieke, mentale of sociale inspanning. Iemand voelt zich bijvoorbeeld iets beter, doet weer wat meer en krijgt vervolgens een flinke terugval. Dit wordt ook wel Post-Exertionele Malaise genoemd, vaak afgekort als PEM.

Bij PEM reageert het lichaam sterker op inspanning dan normaal. Activiteiten die vroeger weinig moeite kostten zoals boodschappen doen, werken, sporten, een druk gesprek voeren of een sociale afspraak, kunnen ervoor zorgen dat het lichaam daarna uitgeput raakt. Sommige mensen ervaren pas uren later of zelfs de volgende dag een terugval.

Veel mensen beschrijven het alsof hun batterij plotseling volledig leegloopt. Vermoeidheid neemt toe, het hoofd voelt “mistig”, spieren kunnen zwaarder aanvoelen en prikkels komen harder binnen. Ook klachten zoals hoofdpijn, duizeligheid, duizeligheid, hartkloppingen of overprikkeling kunnen tijdelijk verergeren.

Onderzoek laat zien dat PEM één van de meest voorkomende klachten is bij mensen met langdurige Post-Covid klachten. Uit verschillende studies blijkt dat het lichaam bij inspanning moeite kan hebben met herstel van het energiesysteem, het zenuwstelsel en de regulatie van belasting en herstel. Onderzoekers denken dat processen rondom het immuunsysteem, energiehuishouding en autonome zenuwstelsel hierbij een belangrijke rol spelen.

Een studie gepubliceerd in Nature Reviews Microbiology (2023) beschrijft dat veel mensen met Long Covid een verstoorde reactie op inspanning ervaren, waarbij lichamelijke en cognitieve klachten tijdelijk sterk kunnen toenemen na belasting. Ook de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) benoemt PEM als een belangrijk kenmerk van Long Covid.

Wat PEM vaak ingewikkeld maakt, is dat de grens niet altijd duidelijk voelbaar is op het moment zelf. Veel mensen denken:

“Het gaat vandaag beter, dus ik kan wel wat meer doen.”

Pas later merkt het lichaam dat de belasting eigenlijk te groot was. Daardoor ontstaat vaak een patroon van:
iets meer doen → terugval → rust nemen → opnieuw proberen.

Juist daarom is het bij PEM vaak belangrijk om activiteiten voorzichtig en geleidelijk op te bouwen. Veel mensen zijn gewend om door te zetten of hun grenzen te negeren, maar bij PEM kan dat juist leiden tot meer klachten en langere hersteltijd.

Binnen begeleiding wordt daarom vaak gekeken naar energiebalans, prikkelverwerking en het beter leren herkennen van signalen van overbelasting (pacing). Het doel is meestal niet om helemaal niets meer te doen, maar om het lichaam beter te leren doseren zodat grote terugvallen zoveel mogelijk voorkomen kunnen worden.

Voor veel mensen is het een opluchting om te begrijpen waarom hun lichaam zo reageert. Niet omdat zij “te weinig conditie” hebben of zich aanstellen, maar omdat het lichaam tijdelijk anders omgaat met belasting en herstel.

Bronnen

Davis, H. E., et al. (2023). Long COVID: major findings, mechanisms and recommendations. Nature Reviews Microbiology.
Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Post COVID-19 condition factsheets and guidance.