Trauma ontstaat wanneer een gebeurtenis of periode in je leven zo intens, overweldigend of pijnlijk is geweest, dat je lichaam en geest het op dat moment niet volledig konden verwerken. Het gaat daarbij niet alleen om grote, zichtbare gebeurtenissen, maar vaak juist om ervaringen waarin je je onveilig, alleen, ongehoord of niet beschermd voelde. Dit kunnen plotselinge schokkende momenten zijn, maar ook langdurige omstandigheden zoals herhaalde stress, emotionele verwaarlozing, kritiek of onvoorspelbaarheid in je omgeving.

Wanneer je iets meemaakt dat te veel, te snel of te bedreigend is, schakelt je systeem automatisch over op een overlevingsreactie. Dat kan vechten, vluchten of bevriezen zijn. Deze reactie helpt je om het moment door te komen, maar het lichaam kan soms na afloop niet meer goed terugschakelen. Het blijft alert, gespannen of op zijn hoede, alsof de dreiging nog steeds aanwezig is, ook al is de situatie allang voorbij.

Veel mensen verwachten dat trauma vooral in het hoofd zit, maar in werkelijkheid slaat het zich diep in het lichaam op. Je zenuwstelsel, ademhaling, spierspanning en zelfs je houding kunnen jarenlang reageren op oude ervaringen. Zo kunnen onverklaarbare spanning, vermoeidheid, angst of emotionele overbelasting ontstaan, zonder dat je precies begrijpt waar het vandaan komt. Het kan voelen alsof je continu “aan” staat, alsof je niet helemaal kunt ontspannen, of alsof delen van jezelf zijn afgesloten om maar niet opnieuw pijn te hoeven voelen.

Trauma gaat dus niet alleen over wat je hebt meegemaakt, maar vooral over wat je lichaam is blijven doen om je te beschermen. En dat is niet verkeerd, het betekent dat jouw systeem ongelooflijk krachtig heeft gewerkt. Alleen heeft het soms ondersteuning nodig om weer tot rust te komen, om te leren dat het nu veilig is, en om spanningen los te laten die al te lang zijn vastgehouden.

Wanneer trauma zich in het dagelijks leven laat voelen, kan dat op allerlei manieren tot uiting komen. Soms door herbelevingen, waarin beelden, emoties of lichamelijke sensaties onverwacht terugkomen. Soms door vermijding, omdat bepaalde situaties, gesprekken of emoties te intens voelen. En soms door verhoogde waakzaamheid, een voortdurend gevoel van alertheid of spanning dat je moeilijk kunt uitzetten.

Deze reacties zijn geen zwakte, maar de manier waarop een lichaam dat te veel heeft meegemaakt, probeert te overleven.

Veel voorkomende klachten bij trauma

Hoewel ieder mens anders reageert, komen de volgende klachten vaak voor bij mensen die onverwerkt trauma meedragen:

• Spanning in schouders, nek of rug

• Slecht of licht slapen

• Onrust, angst of paniekgevoelens

• Snel schrikken of steeds “op scherp” staan

• Emotionele overbelasting of prikkelbaarheid

• Concentratieproblemen

• Terugkerende negatieve gedachten

• Gevoel van leegte, somberheid of afgesloten zijn

• Vermoeidheid of weinig energie

• Vermijden van situaties, emoties of gesprekken

• Moeite met nabijheid, intimiteit of vertrouwen

Wat is Trauma?