Veel mensen met aanhoudende pijn horen op een gegeven moment:

“We kunnen niets meer vinden.”
of:
“Misschien speelt stress een rol.”
of zelfs:
“Het zit tussen uw oren.”

Dat kan ontzettend frustrerend voelen. Zeker wanneer de pijn heel echt is en invloed heeft op werk, slaap, energie en dagelijks functioneren. Veel mensen voelen zich hierdoor niet serieus genomen of gaan twijfelen aan zichzelf.

Toch betekent dit meestal niet dat de pijn “nep” is of dat iemand zich aanstelt.

Wat artsen vaak proberen uit te leggen, is dat pijn niet alleen ontstaat in spieren, gewrichten of weefsels, maar uiteindelijk altijd verwerkt wordt door het brein en het zenuwstelsel. De hersenen functioneren als een soort alarmsysteem. Zij beoordelen voortdurend hoeveel gevaar er is en hoeveel bescherming het lichaam nodig heeft.

Bij een acute blessure werkt dat systeem meestal goed. Je verstuikt bijvoorbeeld je enkel, het lichaam geeft pijnsignalen af en je neemt automatisch rust zodat herstel kan plaatsvinden.

Bij aanhoudende pijn kan dat alarmsysteem echter gevoeliger worden. Soms is de oorspronkelijke schade al grotendeels hersteld, terwijl het brein en zenuwstelsel nog steeds blijven reageren alsof er gevaar dreigt. Het systeem blijft als het ware “aan” staan.

Je kunt het vergelijken met een rookalarm dat te scherp is afgesteld. Waar het vroeger alleen afging bij echte rook of brand, reageert het nu al op een kaars of een beetje stoom uit de douche. Het alarmsysteem probeert je nog steeds te beschermen, maar reageert te sterk.

Onderzoek laat zien dat factoren zoals stress, spanning, slaaptekort, angst, overbelasting en langdurige alertheid invloed hebben op hoe gevoelig het zenuwstelsel wordt. Hoe langer het lichaam onder spanning staat, hoe sneller het brein signalen als “gevaar” kan interpreteren. Daardoor kan pijn blijven bestaan, zelfs wanneer er niet voortdurend nieuwe schade ontstaat.

Dat betekent niet dat de pijn “tussen de oren zit”. De pijn is echt. Alleen speelt het brein een veel grotere rol bij pijn dan vroeger werd gedacht. Pijn ontstaat namelijk niet op één plek in het lichaam, maar is een samenwerking tussen lichaam, zenuwen, hersenen, emoties, stress en eerdere ervaringen.

Veel mensen merken bijvoorbeeld dat pijn erger wordt tijdens stressvolle periodes, slecht slapen of langdurige overbelasting. Het zenuwstelsel komt dan moeilijk tot rust, waardoor het lichaam gevoeliger blijft reageren.

Herstel van aanhoudende pijn gaat daarom vaak niet alleen over de plek waar pijn gevoeld wordt, maar ook over het hele systeem daaromheen. Rust, slaap, beweging, ontspanning, veiligheid, stressvermindering en het opnieuw opbouwen van vertrouwen in het lichaam spelen hierin vaak een belangrijke rol.

Voor veel mensen is het een opluchting om te begrijpen dat pijn niet “ingebeeld” is, maar dat het zenuwstelsel soms langdurig in een beschermingsstand kan blijven hangen.

Lees ook:

Datum: 19-9-2025

Geschreven door Anita Kinsbergen Ergotherapeut en psychosociaal therapeut in Amersfoort gespecialiseerd in stress, trauma, overprikkeling en herstel van dagelijks functioneren.